Янгиликлар

Ish vaqtining tushunchasi va turlari

Ish vaqtining tushunchasi va turlari

O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksiga muvofiq, ish vaqti va uning turlari quyidagicha belgilanadi:

Ish vaqti tushunchasi

Ish vaqti — xodim ish tartibi yoki grafigiga muvofiq, o‘z mehnat vazifalarini bajarishi lozim bo‘lgan vaqt hisoblanadi. Shuningdek, qonunchilikka ko‘ra ish vaqtiga kiritilgan boshqa davrlar (masalan, texnologik tanaffuslar) ham ushbu tushunchaga kiradi.

Ish vaqtining turlari

1. Ish vaqtining normal muddati

• Xodim uchun ish vaqtining normal muddati haftasiga 40 soatdan ortiq bo‘lishi mumkin emas.
• 5 kunlik ish haftasida kunlik ish vaqti — 8 soat, 6 kunlik ish haftasida esa — 7 soatdan (oxirgi kun 5 soat) oshmasligi kerak.

2. Ish vaqtining qisqartirilgan muddati

Ayrim toifadagi xodimlar uchun mehnat unumdorligini pasaytirmagan holda ish soati kamaytiriladi:

• 16 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan xodimlar uchun — haftasiga 36 soatdan oshmasligi kerak.
• 15 yoshdan 16 yoshgacha bo‘lganlar uchun — haftasiga 24 soatdan oshmasligi kerak.
• I va II guruh nogironligi bo‘lgan xodimlar uchun — haftasiga 36 soatdan oshmasligi kerak.
• Noqulay mehnat sharoitlarida (salomatlikka zararli muhitda) ishlovchilar uchun — haftasiga 36 soatdan oshmasligi kerak.

3. To‘liqsiz ish vaqti

Xodim va ish beruvchi o‘rtasidagi kelishuvga ko‘ra belgilangan, normal vaqtdan kam bo‘lgan ish tartibi:

• To‘liqsiz ish kuni yoki to‘liqsiz ish haftasi shaklida bo‘lishi mumkin.
• Ish haqi xodim bajargan ishiga yoki ishlagan vaqtiga mutanosib ravishda to‘lanadi.
• Majburiy to‘liqsiz ish vaqti: Ish beruvchi homilador ayollar, 14 yoshga to‘lmagan bolasi (yoki 16 yoshgacha nogiron bolasi) bor ayollar va oilaning betob a’zosini parvarish qilayotgan shaxslarning iltimosiga ko‘ra to‘liqsiz ish vaqtini belgilashga majbur.

4. Ish vaqtidan tashqari ish

• Xodim uchun belgilangan kunlik ish muddati yoki smenasidan tashqari bajarilgan ishdir.
• Bunday ishga faqat xodimning yozma roziligi bilan yo‘l qo‘yiladi.
• Ish vaqtidan tashqari ishning muddati xodim uchun ketma-ket ikki kun davomida 4 soatdan va yiliga 120 soatdan ortiq bo‘lmasligi kerak.
• Bu ish uchun kamida ikki hissa miqdorida haq to‘lanadi yoki xodim xohishiga ko‘ra qo‘shimcha dam olish kuni beriladi.

Angren shahar yuridik markazi