Янгиликлар
NIKOH ShARTNOMASI
NIKOH ShARTNOMASI
Oila — jamiyatning asosiy bo‘g‘ini. Undagi barqarorlik, ishonch va adolat nafaqat shaxsiy baxt, balki keng jamoat manfaatlari uchun ham muhim. Shu bois, turmush qurish arafasida yoki nikoh davomida tuziladigan huquqiy hujjat — nikoh shartnomasi — oilaviy munosabatlarning aniq va shaffof yo‘nalishini belgilab beradi.
Nikoh shartnomasi nima? Nikoh shartnomasi — bu er va xotin (yoki turmush qurishni rejalashtirayotgan ikki shaxs) o‘rtasida tuziladigan yozma kelishuv bo‘lib, u ularning mulkiy huquq va majburiyatlarini belgilaydi. Uning asosiy huquqiy manbasi — O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksining 131–135-moddalari hisoblanadi. Shartnoma orqali har bir tomon o‘z mulkiy manfaatlarini himoya qilish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Qachon tuziladi?
• Nikohdan oldin — FHDYo (ZAGS)da nikoh qayd etilgunga qadar.
• Nikoh davomida — har qanday vaqtda, er va xotinning o‘zaro roziligi bilan.
Shartnoma qanday shaklda bo‘ladi? Nikoh shartnomasi faqat yozma shaklda tuziladi va albatta notarius tomonidan tasdiqlanishi shart. Bu uning huquqiy kuchga ega bo‘lishi uchun zarur.
Shartnomada Nimalar Belgilanadi? (Mulkiy Masalalar)
Shartnoma er-xotin o‘rtasidagi mulkiy munosabatlarni aniqlashtiradi. Unda quyidagi muhim jihatlar aks etishi mumkin:
• Mulk tegishliligi: Nikoh davrida topilgan mulkning (masalan, ko‘chmas mulk, avtomashina) kimga tegishli bo‘lishi.
• Xarajatlar taqsimoti: Oilaviy xarajatlar (kommunal, kreditlar, katta xaridlar) qanday taqsimlanishi.
• Foydalanish tartibi: Birgalikdagi umumiy mulkdan foydalanish tartibi.
• Ajrashishdagi bo‘linish: Ajrashish yuz bersa, birgalikdagi mulkni bo‘lish tartibi va hissalar.
• Moliyaviy yordam: Bir tomon ikkinchisiga ajrimdan keyin moliyaviy yordam berishi shartlari (aliment bilan adashtirmaslik kerak).
MISOL: Shartnomada "Turmush davrida har bir tomonning shaxsiy daromadi (maosh, gonorar) uning shaxsiy mulki hisoblanadi" yoki "Ajrashish holatida birgalikdagi mulk 60/40 hissalarda bo‘linadi" kabi shartlar aks etishi mumkin.
Shartnomada Nimalar Belgilab Bo‘lmaydi? (Shaxsiy Munosabatlar)
Nikoh shartnomasi shaxsiy munosabatlarga aralashmaydi va quyidagilarni cheklovchi shartlar noqonuniy hisoblanadi:
• Shaxsiy burchlar: Kim uy ishlarini qiladi, bolalarni kim tarbiyalaydi yoki er-xotinning shaxsiy harakatlari.
• Bolalar huquqlari: Bolalarning huquqlari, manfaatlari va ota-onalik majburiyatlarini cheklovchi shartlar.
Qonunga zid shartlar: Qonunga zid yoki bir tomonni zo‘ravonlikka majbur qiluvchi shartlar.
Nikoh shartnomasida shunday shartlar aks etishi mumkin:
• Nikoh davrida orttirilgan mulk ikki tomonning teng mulki hisoblanadi.
• Turmush davrida har bir tomonning shaxsiy daromadi uning shaxsiy mulki hisoblanadi.
• Ajrashish holatida birgalikdagi mulk 50/50 hissalarda bo‘linadi.
• Shartnoma notarius tomonidan tasdiqlangandan so‘ng kuchga kiradi.
Nikoh shartnomasi — bu ishonchli va adolatli oilaviy munosabatlar uchun huquqiy kafolat. U nafaqat mulkiy masalalarni aniqlashga yordam beradi, balki kelajakdagi ehtimoliy nizolarning oldini olishda ham muhim vosita hisoblanadi. Shu bois, turmush qurish arafasida yoki davomida bunday shartnoma tuzishni o‘ylab ko‘rish har bir oila uchun manfaatli bo‘lishi mumkin. Oilaviy hayotda huquqiy bilim — tinchlik va barqarorlik asosidir.
Bekobod tuman FHDYo bo‘limi mudirasi U.To‘xtabaeva