Янгиликлар
Nodavlat notijorat tashkilotini davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni rad etish: ariza beruvchining huquq va imkoniyatlari
Nodavlat notijorat tashkilotini davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni rad etish: ariza beruvchining huquq va imkoniyatlari
Nodavlat notijorat tashkilotini (NNT) davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tashkilotning qonuniy faoliyat yuritishi uchun muhim huquqiy jarayonlardan biridir. Biroq ayrim hollarda ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ tomonidan NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qilinishi mumkin.
Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 10-martdagi 57-son qarori bilan tasdiqlangan “Nodavlat notijorat tashkilotlarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi to‘g‘risida”gi Nizomning 27 va 28-bandlarida aynan shunday vaziyatda ariza beruvchining huquqlari va keyingi harakatlari belgilangan.
Rad etish to‘g‘risidagi qaror ariza beruvchiga qanday yetkaziladi?
Nizomning 27-bandiga ko‘ra, NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni rad etish to‘g‘risidagi qaror ariza beruvchiga qaror qabul qilinganidan keyin uch kun mobaynida yozma shaklda xabar qilinishi kerak.
Bu talab ariza beruvchi uchun muhim kafolatlardan biridir. Chunki ariza beruvchi ro‘yxatdan o‘tkazish rad etilganini va rad etish sabablarini rasmiy ravishda bilishi lozim. Aynan rad etish sabablari keyingi harakatlarni belgilash uchun asos bo‘ladi.
Ya’ni rad etish to‘g‘risidagi qaror ariza beruvchiga shunchaki og‘zaki ma’lum qilinishi bilan cheklanib qolmasligi, belgilangan tartibda yozma ravishda yetkazilishi nazarda tutilgan.
Rad etilgandan keyin ariza beruvchining qanday huquqlari mavjud?
Nizomda rad etish to‘g‘risidagi qarordan keyin ariza beruvchiga bir nechta huquq berilgan.
Birinchidan, ariza beruvchi davlat bojini qaytarish masalasi bo‘yicha murojaat qilishi mumkin.
Ikkinchidan, rad etish sabablarini bartaraf etganidan keyin NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish uchun takroran murojaat qilish huquqiga ega.
Bunda muhim jihat shundaki, takroriy murojaat qilish uchun belgilangan muddat mavjud. Umumiy qoida bo‘yicha ariza beruvchi rad etish sabablari bartaraf etilgandan keyin uch oy ichida davlat bojini qayta to‘lamasdan murojaat qilishi mumkin.
Siyosiy partiyalar uchun esa ushbu muddat bir oy etib belgilangan.
Demak, rad etish to‘g‘risidagi qaror NNTni tashkil etish jarayonini mutlaqo tugatib qo‘ymaydi. Agar rad etishga sabab bo‘lgan kamchiliklar bartaraf etilsa, ariza beruvchi belgilangan muddat ichida davlat bojini qayta to‘lamasdan yana ariza topshirishi mumkin.
Rad etish sabablari bartaraf etilishi nimani anglatadi?
Amaliy jihatdan eng muhim masalalardan biri — rad etish sabablarini aniqlash va ularni bartaraf etishdir.
Masalan, ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organ hujjatlarda qonunchilik talablariga mos kelmaydigan holatlarni aniqlagan bo‘lsa, ariza beruvchi rad etish to‘g‘risidagi yozma qarorda ko‘rsatilgan kamchiliklarni o‘rganib chiqishi va ularni tuzatishi mumkin.
Shundan so‘ng belgilangan muddat ichida NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish to‘g‘risida takroran murojaat qilish imkoniyati mavjud bo‘ladi.
Shu sababli rad etish to‘g‘risidagi qarorni olgan ariza beruvchi, avvalo, unda ko‘rsatilgan asoslarni diqqat bilan tahlil qilishi, qaysi hujjat yoki holat ro‘yxatdan o‘tkazishga to‘sqinlik qilganini aniqlashi va tegishli kamchiliklarni bartaraf etishi muhim.
Belgilangan muddat o‘tkazib yuborilsa nima bo‘ladi?
Nizomning 27-bandida takroriy murojaat qilish muddati bilan bog‘liq muhim qoida ham mavjud.
Agar ariza belgilangan uch oylik muddat o‘tgandan keyin berilsa, takroriy murojaat qilish vaqtida davlat boji umumiy asoslarda undiriladi.
Boshqacha aytganda, ariza beruvchi rad etish sabablari bartaraf etilgan bo‘lsa ham, belgilangan muddatni o‘tkazib yuborsa, davlat bojini qaytadan to‘lashiga to‘g‘ri kelishi mumkin.
Biroq Nizomda siyosiy partiyalar uchun alohida tartib belgilangan bo‘lib, ularga nisbatan ushbu qoida istisno tariqasida qo‘llanadi.
Shuning uchun rad etish to‘g‘risidagi qarorni olgan kundan boshlab belgilangan muddatlarga rioya qilish NNT uchun amaliy jihatdan katta ahamiyatga ega.
Rad etish qaroriga rozi bo‘lmagan taqdirda nima qilish mumkin?
NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish rad etilgan bo‘lsa va ariza beruvchi ushbu qarorni asossiz yoki qonunga zid deb hisoblasa, u faqat kamchiliklarni tuzatib, qayta murojaat qilish bilan cheklanib qolmaydi.
Nizomning 28-bandiga ko‘ra, ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organning NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni rad etish to‘g‘risidagi qarori yuzasidan belgilangan tartibda sudga shikoyat qilish mumkin.
Bu norma ariza beruvchining huquqlarini himoya qilishning muhim huquqiy kafolatlaridan biridir.
Demak, ariza beruvchi rad etish qarorini olgach, vaziyatga qarab ikki xil yo‘ldan foydalanishi mumkin:
· rad etish sabablarini bartaraf etib, belgilangan muddat ichida davlat bojini qayta to‘lamasdan takroran murojaat qilish;
· rad etish qarorini qonunga xilof yoki asossiz deb hisoblagan taqdirda, belgilangan tartibda sudga shikoyat qilish.
Qaysi yo‘lni tanlash masalasi
Mazkur ikki imkoniyatning huquqiy mohiyati bir-biridan farq qiladi.
Agar rad etish qarorida ko‘rsatilgan kamchiliklar haqiqatan mavjud bo‘lsa va ularni tuzatish mumkin bo‘lsa, ariza beruvchi kamchiliklarni bartaraf etib, belgilangan muddatda takroran murojaat qilishi mumkin.
Agar esa ariza beruvchi rad etishning o‘zi qonunchilikka zid, yetarlicha asoslanmagan yoki noto‘g‘ri deb hisoblasa, u qarorni sud tartibida nizolashish huquqiga ega.
Shu jihatdan, rad etish to‘g‘risidagi yozma qaror alohida ahamiyatga ega. Chunki keyingi harakatlarni belgilashda aynan qarorda ko‘rsatilgan rad etish asoslari muhim huquqiy ahamiyat kasb etadi.
Xulosa qilib aytganda, NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni rad etish ariza beruvchining tashkilot tuzish bilan bog‘liq barcha huquqlarini tugatib qo‘ymaydi. Amaldagi tartib ariza beruvchiga rad etish sabablarini bartaraf etib, belgilangan muddat ichida davlat bojini qayta to‘lamasdan takroran murojaat qilish imkoniyatini beradi.
Bundan tashqari, ariza beruvchi ro‘yxatdan o‘tkazuvchi organning rad etish to‘g‘risidagi qaroridan norozi bo‘lsa, uni belgilangan tartibda sudga shikoyat qilishi mumkin.
Shunday qilib, NNTni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish rad etilgan holatda eng muhim jihatlar — rad etish to‘g‘risidagi yozma qarorni olish, unda ko‘rsatilgan sabablarni aniqlash, belgilangan muddatlarga rioya qilish va qonunchilikda nazarda tutilgan huquqiy himoya vositalaridan foydalanishdir.
Mazkur tartib ariza beruvchiga ro‘yxatdan o‘tkazish jarayonida o‘z huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish hamda zarur hollarda sud orqali o‘z huquqlarini himoya qilish imkonini beradi.